Ένας τόπος κάποτε βαθιά Ελληνικός, ένας τόπος που κουβαλά μια ολόκληρη ιστορία. Ένας τόπος που μοιράζονταν κάποτε από λαούς με διαφορετική θρησκεία και διαφορετικά ήθη. Το Μελένικο των αρχών του εικοστού αιώνα θα γίνει ο τόπος που θα εξελιχθεί μια συγκλονιστική ιστορία που θα ενώσει τα κομμάτια της ζωής της Θεοφανώς μιας πανέμορφης κοπέλας με βυζαντινή καταγωγή. Του Νεόφυτου Βούδημου, επιφανή Έλληνα έμπορου από την Βιέννη. Του Λάζαρου του Καλόγερου που θα παλέψει με τα θεία και τα ανθρώπινα και του Πέτκο του Βούλγαρου Κομιτατζή που πολεμά διεκδικώντας μια πατρίδα που την διεκδικούν πολλοί.
Η Σοφία Βόικου μας παραθέτει ένα μυθιστόρημα αληθινό, νοσταλγικό και πέρα για πέρα συμβολικό. Γιατί όλοι οι ήρωες της, τα συναισθήματα τους, τα βιώματα τους. Οι παραχωρήσεις και οι επαναστάσεις τους έχουν μέσα στο κείμενο ένα ρόλο συμβολικό που αναδεικνύει μοναδικά την δύναμη της πατρίδας, την δύναμη της αγάπης, την ένταση της πίστης. Το μέγεθος του ερωτικού πάθους, αλλά και το μέγεθος της ταπείνωσης. Για να μας οδηγήσει να αναρωτηθούμε τελικά σημασία σε έναν τόπο έχει η γλώσσα, η θρησκεία ή ο ίδιος ο τόπος με τις αναμνήσεις του; Σημασία στην ζωή έχει να αγαπάς εσύ με πάθος και χωρίς ανταπόκριση ή να αγαπιέσαι ευλαβικά και καρτερικά; Οι ήρωες κουβαλάνε στις πλάτες τους την πατρίδα και τον έρωτα, την αγάπη για τον Θεό και το καθήκον, είτε ηθικό, είτε πατριωτικό, είτε συζυγικό, είτε οικογενειακό. Τον πειρασμό και την αμαρτία. Τον θυμό, το πείσμα, αλλά και την προσήλωση σε αυτό που διεκδικούν ή σε αυτό που θεωρούν πεπρωμένο. Αντιδρούν με ένα δικό τους μοναδικό τρόπο, ειδικά την ακροτελεύτια στιγμή στην πορεία που τους ορίζουν άλλοι άσχετοι με την ζωή τους, δίνοντας το δικό τους τέλος στους τελεσίδικους ορισμούς της μοίρας τους. Μια μοίρας που καθόρισε ο πόλεμος ή η μάχη με τον ίδιο τον εαυτό τους.
Σε αυτό το βιβλίο κεντρικό ρόλο παίζει η ιστορία του τόπου που διαδραματίζεται το μυθιστόρημα. Το Μελένικο είναι μια πόλη Ελληνική στην καρδιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Που διεκδικείται όμως και από Βούλγαρους Κομιτατζήδες. Ένα συνονθύλευμα λαών, θρησκειών, αλλά και προσωπικών φιλοδοξιών που κυκλώνουν τις δράσεις και τις αποφάσεις των κατοίκων, αλλά και των σφετεριστών που διεκδικούν την περιοχή. Έτσι οι πολλαπλές αλήθειες της ιστορίας, μπλέκουν με τις πολλαπλές αλήθειες των ανθρώπων και χρωματίζουν συγκλονιστικά τα δύσκολα χρόνια εκείνης της εποχής που ψάχνει εθνική, γλωσσική και θρησκευτική ταυτότητα ανάμεσα σε λαούς και παραδόσεις ως τα σήμερα. Οι άνθρωποι ανίδεοι και απροστάτευτοι ντύνονται το ψεύτικο ένδυμα της ιστορικής συγκυρίας και της επιβολής των δύσκολων καιρών άλλοτε πολεμώντας, άλλοτε ικετεύοντας σιωπηλά και κάνοντας παροδική εκεχειρία και άλλοτε προκαλούν την δικιά τους ηρωική έξοδο από τα αδιέξοδα της πολιτικής διπλωματίας και της ανθρώπινης οργής απέναντι στα προσωπικά απωθημένα ή στις αναπόφευκτες επιλογές.
Οι πρωταγωνιστές και οι δευτεραγωνιστές αυτού του βιβλίου μένουν αξέχαστοι. Γιατί σχηματίζουν από μόνοι τους την βαθιά έννοια του βιβλίου που στηρίζεται στα γεγονότα, αλλά και σε αυτούς που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τις μεγάλες αλλαγές μιας εύθραυστης εποχής. Πρωταγωνιστές που εξωτερικά μοιάζουν αλύγιστοι, αλλά εσωτερικά είναι εύθραυστοι έτοιμοι να σπάσουν και να κυλήσουν στο πορφυρό ποτάμι του πολέμου. Να λυγίσουν και να λιποτακτήσουν ακολουθώντας τον έρωτα από το καθήκον. Να προδώσουν αδερφικούς δεσμούς, να καταρρακώσουν ψυχές, να πληγώσουν καρδιές. Αλλά και να μείνουν πιστοί σε όρκους και σε αξίες. Οι ήρωες στήνουν αντάρτικο ή υποτάσσονται στις βουλές της φύσης τους ή της ανθρώπινης υπόστασης του φόβου τους. Της θέσης του φύλου τους ή της οικονομικής επιφάνειας τους στην κοινωνία. Το θείο μπλέκει με το ανθρώπινο. Το ανθρώπινο με τον προσωπικό εγωισμό. Τα όνειρα αλλάζουν μορφή. Οι εχθροί αλλάζουν όψη.
Η μάχη ανάμεσα στο καλό και στο κακό. Η πάλη ανάμεσα στην μνήμη και στην απάρνηση της. Στον έρωτα και στην αγάπη. Στο σεβασμό και την παραίτηση. Στον αξεπέραστο θυμό που γίνεται γινάτι.
Ήρωες ιδεατοί και φθαρτοί. Επαρμένοι στα όνειρα τους, που προσγειώνονται απότομα στην πραγματικότητα και προσαρμόζονται βίαια στην νέα κατάσταση που απαιτεί η εποχή και οι άσχημες εξελίξεις ζωής και οριακής πολιτικής κατάστασης που ορίζεται από μάχες σώμα με σώμα στο πεδίο των πολεμικών συγκρούσεων. Αλλά και μάχες συμφερόντων στα τραπέζια των Μεγάλων δυνάμεων που έκριναν ουσιαστικά τις τύχες των λαών.
Εξαιρετικές οι αντιθέσεις των ανθρώπων αλλά και οι συνθέσεις των σχέσεων που συνδέουν ανθρώπους, συναισθήματα και αξίες στο πρόσωπο της πατρίδας της θρησκείας και του έρωτα.
Αυτό που δεν σέβεται ο πόλεμος, μπορεί να το σεβαστεί το αίσθημα του έρωτα εν καιρώ πολέμου. Ο σκληρός πολεμιστής μπορεί να ταπεινωθεί μπροστά στο μεγαλείο του έρωτα. Αλλά και ένας δύσμορφος άντρας με αναπηρία να γίνει αγαπητός, συμπαθής και να ανέβει σκαλοπάτια στα μάτια όλων γύρω του μένοντας πιστός σε υποσχέσεις και σε αξίες. Ένας άντρας που έμαθε να είναι μοναχικός Καλόγερος, απαρέγκλιτα πιστός στο ευαγγέλιο της πίστης του, θα πρέπει να έρθει αντιμέτωπος με έναν εσωτερικό πόλεμο ψυχής ανάμεσα στην πίστη και στην σάρκα.
Η Θεωφανώ συμβαδίζει παράλληλα με την θέση της ως γυναίκα σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία αλλά συμβολίζει παράλληλα την πατρίδα της. Γιατί η συγγραφέας έχει καταφέρει να εναρμονίσει εξαιρετικά την ζωή της Θεοφανώς απέναντι στους διεκδικητές της καρδιάς της με τους διεκδικητές της ίδιας της πατρίδας της. Όπως τρεις είναι οι διεκδικητές της καρδιάς της, τρεις είναι και οι διεκδικητές που ερίζουν τον τόπο της. Η σύγκρουση των συναισθημάτων δε των αντρών που την διεκδικούν πραγματικά ή νοερά έρχονται σε κόντρα αδιόρατα με τα δικά της συναισθήματα που θέλει να νιώσει να βιώσει και να επιβάλει απέναντι στις καθοριστικές αποφάσεις των άλλων που ορίζουν την ζωή της. Για να αποδείξουν τελικά πως οι άνθρωποι γίνονται αυτό που είναι εξελισσόμενοι μέσα από τα βιώματα τους και τις εμπειρίες τους. Αλλά κυρίως από εκείνα τα όνειρα τους που δικαιώνονται ή διαψεύδονται.
Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα αντικειμενικής ιστορικής αλήθειας που αποτυπώνει δύσκολους καιρούς και αναδεικνύει σπουδαίους και ρεαλιστικούς ήρωες που θα μείνουν για καιρό χαραγμένοι μέσα μου. Η Ιστορία του Μελένικου είναι ιστορία του κάθε τόπου που κουβαλάει τις ιστορίες των ανθρώπων που τον έθρεψαν, αλλά και την μοίρα των τόπων που επιδικάστηκαν ύστερα από έναν πόλεμο και από μια σκληρή διπλωματική συνθήκη ανθρώπων που ουδεμία σχέση είχαν με τον τόπο τα ήθη και τα έθιμα του.
Το βιβλίο Κυκλοφορεί από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ
Το Video στο Youtube περιέχει και αποσπάσματα του βιβλίου
Και για όποιον αρέσει η μουσική έχω φτιάξει μια palylist στο Spotify με τα τραγούδια που μου κράτησαν συντροφιά καθώς διάβαζα το βιβλίο
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου