Η Κριτική μου " Η Ερωμένη των Φάρων " Πηνελόπη Κουρτζή

Γράφει η Γεωργία Ρετετάκου

H Ερωμένη των Φάρων είναι το πρώτο βιβλίο της Πηνελόπης Κουρτζή, που διαβάζω και είμαι σίγουρη πως θα αναζητήσω και τα προηγούμενα βιβλία της μιας και η γραφή της, αλλά και το πρωτότυπο της ιστορίας της με κέρδισαν σε πολύ μεγάλο βαθμό.

Πάντοτε με γοήτευαν οι φάροι που κοσμούν την πατρίδα μας σε πολλά σημεία της νησιωτικής, αλλά και της ηπειρωτικής χώρας, εκεί όπου ακουμπά η θάλασσα. Έχω διαβάσει πάμπολλες ιστορίες για φάρους και φαροφύλακες. Έτσι με τράβηξε από την πρώτη στιγμή ο τίτλος του Βιβλίου και φυσικά το εξώφυλλο του. Αν και δεν συνηθίζω να επιλέγω βιβλία με αυτόν τον τρόπο. Και όμως καμιά φορά η αυθόρμητη επιλογή ενός βιβλίου βασιζόμενη σε άλλα χαρακτηριστικά εκτός από την υπόθεση σε δικαιώνει απόλυτα.

Η Ερωμένη των Φάρων είναι ένα μυθιστόρημα γεμάτο θάλασσα, αλμύρα, φωτιά και έρωτα που λίγο λίγο και σιγά σιγά σε τυλίγει στην ζεστή του αγκαλιά συναρπάζοντας σε. Χωρίζεται σε δυο μέρη αφήγησης η οποία γίνεται εναλλάξ κάτι που εντείνει την αγωνία, το μυστήριο και την φαντασία του αναγνώστη και εγείροντας του ερωτηματικά βγάζει στο φως σιγά σιγά τις κρυμμένες αλήθειες μέσα από τα κομμάτια της διπλής αφήγησης.

Η Νατάσα γεννήθηκε μέσα στην πάλη της θάλασσας και της φωτιάς, όταν η βάρκα των γονιών της τυλίχθηκε στις φλόγες κοντά στις ακτές του φάρου της Σερίφου. Μεγαλώνει με τον Φαροφύλακα Καπετάν Νικόλα στον Φάρο και η ζωή της, οι σκέψεις της, οι αναμνήσεις της μπολιάζονται βαθιά από αυτή την ιδιαίτερη ατμόσφαιρα που αναδίδει η θαλασσινή αύρα και η μυσταγωγία του ουρανού. "Ξυπνούσαμε και βλέπαμε μόνο Θάλασσα. Κοιμόμαστε και βλέπαμε μόνο αστέρια." 

Η πορεία της ζωής της θα αλλάξει όταν μια δυνατή απογοήτευση θα της δώσει ένα γερό χτύπημα. Προσπαθεί να γαντζωθεί γερά ξεκινώντας μια οδύσσεια περιπλάνησης προς άγνωστη κατεύθυνση  αλλά πάντα με γνωστό προορισμό. Σχήμα οξύμωρο όπως όλη η πορεία της ζωής της. Πορεία αντιφατική, όπως όλη η κόντρα και η θύελλα που επικρατεί πάντα στην ψυχή της,  Είναι μια γυναίκα καταδικασμένη να ψάχνει τρόπο να σώσει και να σωθεί. Όπως ο φάρος είναι συνώνυμο της αναμονής και της υπομονής, της απομόνωσης  και της ελπίδας για τους ναυτικούς έτσι και για την Νατάσα θα αποτελέσει το φως και το σκοτάδι της ψυχής της στο ταξίδι της να ανακαλύψει τον ίδιο της τον εαυτό. Διατρέχει την Ελλάδα καταγράφοντας όχι πόλεις και χωριά, αλλά φάρους. Ζώντας μέσα σε αυτούς αναγνωρίζει ανθρώπινους θησαυρούς ηθικούς και υλικούς κόσμους. Έρχεται αντιμέτωπη με την φύση και τους ανθρώπους. Επιβιώνει μέσα στην μοναξιά και στην φυγή γνωρίζοντας τα βάθη της αντρικής ψυχής δοκιμάζοντας ταυτόχρονα και τα δικά της συναισθηματικά όρια. Να μείνει; Να φύγει; Να κρυφτεί; Να σωθεί.

Στον αντίποδα της αφήγησης ο Φίλιππος. Ένας άντρας σκοτεινός, απόλυτος και αυθάδης, ψάχνει με μανία να βρεθεί στα ίχνη μιας γυναίκας υπαρκτής, που μοιάζει όμως να κινείτε μέσα στα όρια του θρύλου. Η πορεία της αφήγησης στο δικό του κομμάτι είναι κατά πολύ λιγότερη σε μέγεθος από την αφήγηση της Νατάσας. Αλλά ταυτόχρονα ισόποση σε συναισθηματική διάσταση. Το μυστήριο που ακολουθεί ο ρόλος του μέσα στην υπόθεση. Το ξεδίπλωμα της προσωπικότητας του. Το μεγαλείο της προσωπικής του καταδίκης. Το τσαλάκωμα του εγωισμού του. Ο ορισμός της κάθαρσης του. Δυο αφηγήσεις, δυο ήρωες τόσο οικείοι και τόσο ξένοι μεταξύ τους.

Η συγγραφέας κατορθώνει να πλέξει και να δέσει με μαεστρία τις δυο αφηγήσεις, τους δυο τόσο ίδιους και τόσο ξένους συναισθηματικούς κόσμους. Η ένταση, η δύναμη, η αποδοχή, η παραδοχή και η αναζήτηση της εξιλέωσης και της συγχώρεσης γεμίζει απόλυτα και ξεκάθαρα την απόσταση ανάμεσα στις δυο αφηγήσεις. Ο έρωτας, η μοναξιά, οι τύψεις, οι ενοχές, οι συμβιβασμοί, αλλά και οι ανταρσίες της ψυχής ταλανίζουν τους ήρωες μέχρι να γευτούν αυτό που ποθεί η καρδιά τους. 

Η Νατάσα είναι μια ηρωίδα που δεν ξεχνάς εύκολα. Θα την χαρακτήριζα μια ιδιαίτερη λογοτεχνική ηρωίδα. Ανεξάρτητη, δυναμική, Επαναστάτρια. Η συντριβή του έρωτα θα την καθορίσει, θα την μεταλλάξει, θα την κάνει να χάσει το στίγμα της προσωπικής της πυξίδας. Θα την κάνει να ζήσει αιρετικά κόντρα στα ήθη της εποχής. Πληγωμένη ψάχνει την αποδοχή και την θαλπωρή στις αγκαλιές των αρσενικών. Αναζητά την ηδονή του έρωτα, τον σαρκικό έρωτα ψάχνοντας απεγνωσμένα και απελπισμένα την αγάπη. Την πλήρωση στο συναισθηματικό έλλειμμα της καρδιάς της.



Με έναν τρόπο εξαιρετικό προσαρμόζει και εντάσσει στην ιστορία όλο το φάσμα ζωής των φαροφυλάκων με τις τρομερές δυσκολίες που συναντούσαν στην μοναχική τους διαβίωση. Με τις καιρικές συνθήκες και τους απρόβλεπτους παράγοντες που γεννά η θάλασσα και η φύση, αλλά κυρίως η αποχή από την ανθρώπινη επαφή και την απομόνωση.

Ταυτόχρονα περιγράφει το πόσο διαφορετικά αντιμετωπίζουν τις συνθήκες αυτές άνθρωποι που έχουν έχουν επιλέξει το επάγγελμα αυτό. Με εύστοχο τρόπο παρουσιάζει και ένα μεγάλο φάσμα της ανθρώπινης ψυχής. Τους καλούς, τους σπλαχνικούς και τους έντιμους. Τους υποκριτές, τους εκμεταλλευτές και τους εκδικητικούς.

Σε κάθε νέο ταξίδι της Νατάσας, προς ένα καινούργιο κομμάτι του φαρικού δικτύου η συγγραφέας μας δίνει το γεωγραφικό στίγμα προσδίδοντας στο ταξίδι μια ξεχωριστή οντότητα. Από τον φάρο της Σερίφου, στον φάρο της Τήνου της Μυκόνου, της Μεγίστης και της Γραμβούσας. Σε όλα τα ταξίδια της οι περιγραφές είναι εξαιρετικές. Οι εικόνες είναι σαν να είναι παρμένες από ένα κλικ φωτογραφικού φακού.

Το κείμενο Εμποτισμένο με την ποίηση του Νίκου Καββαδία, αλλά και με ποιήματα της ίδιας της συγγραφέως. Ξεχώρισα το ποίημα του ξεχωριστού φίλου Γιάννη Ζαραμπούκα Έγινε Φάρος.

ΕΓΙΝΕ ΦΑΡΟΣ

Τα πρώτα χρόνια, η μοναξιά την πότισε.
Στα δεύτερα, στους γλάρους βρήκε συντροφιά.
Ύστερα ήρθαν τα τρίτα.
Έφεραν ιδρώτα και σπέρμα,
σε ναυτικών αγκαλιές εφήμερες
έγειρε το κορμί της.
Εκείνη που ποτέ της δε λατρεύτηκε,
πρώτη φορά μέθυσε από αγάπη.
Μόνο που, γρήγορα άνοιγαν πανιά
για νέες θάλασσες, για νέους κινδύνους,
για νέους θερμούς κόλπους.
Δίχως άγκυρες οι ναυτικοί βλέπεις.
Έμεινε μόνη, στην ακτή
για μέρες, για μήνες,
ώσπου ένα βράδυ στον άνεμο ψιθύρισε
όσα για χρόνια κρατούσε φυλαγμένα.
Και τότε, πέτρωσε ολόκληρη.
Έγινε φάρος, ψηλός για να φωτίζει
μέσα απ' της ομίχλης τα παραπετάσματα
το θαλασσινό κατώφλι.
Ελπίζοντας ίσως,
πως κάποιος ναυτικός για 'κείνη,
κάποτε θα σταματήσει.

Κινητήριος μοχλός των πάντων αδιόρατα, υπαρκτά και καθολικά είναι ο έρωτας. Ο Έρωτας που συντρίβει, ο Έρωτας που τιμωρεί, ο Έρωτας που ανυψώνει και ο Έρωτας που συγχωρεί. Και στις δυο παράλληλες αφηγήσεις, μέσα στην ψυχή και στο μυαλό των Πρωταγωνιστών ο έρωτας τους πάει κόντρα και ταυτόχρονα τους έλκει με θυελλώδη ρυθμό στο κέντρο των πραγματικών και αληθινών συναισθημάτων τους μέχρι η γνώση της αλήθειας τους, να τους λυτρώσει μια για πάντα.

Αγάπησα το πρωτότυπο της ιστορίας, την έντονη γραφή, την εμβόλιμη ποίηση και το γλυκό μυθιστορηματικό φινάλε που ανέδειξε τον αλληγορικό χαρακτήρα που είχε ο Φάρος ή οι Φάροι στην ζωή των Πρωταγωνιστών.

Για μια διαφορετική ιστορία γεμάτη συναισθηματικές ανατροπές απλά αναζητήστε το. Το Βιβλίο κυκλοφορεί από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ

Για όσους το έχουν διαβάσει μπορούν να ψηφίσουν και στην δημοσκόπηση που έχουμε ανεβάσει στην ΟΜΑΔΑ ΜΑΣ ΣΤΟ FACEBOOK