Η Κριτική μου "Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι" Ocean Vuong - Γράφει η Γεωργία Ρετετάκου

 Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι είναι το σπαρακτικό γράμμα και η συγκλονιστική αποτύπωση των στιγμών ενός γιού προς την αναλφάβητη μητέρα του. Μια εξομολόγηση που εκ των προτέρων γνωρίζει ότι δεν θα την διαβάσει ποτέ η μητέρα του. Μέσα από αυτό το γράμμα περνάνε στιγμές της ζωής του πρωταγωνιστή που δένονται σε ένα μυθιστόρημα που κραυγάζει μέσα από μια νηνεμία. Ένα μυθιστόρημα που μιλάει για τον πόλεμο, τα βάσανα, την μετανάστευση και τον ξεριζωμό των ανθρώπων.

«Ας αρχίσω για άλλη μια φορά.

 Αγαπημένη μου μαμά,

Σου γράφω σε μια προσπάθεια να σε πλησιάσω – ακόμα κι αν κάθε λέξη που βάζω κάτω στο χαρτί με απομακρύνει περισσότερο από εσένα.»

"Δεν ξέρω αν είσαι ευτυχισμένη μαμά. Ποτέ δεν σε ρώτησα."

Ο Vuong μας περιγράφει την ζωή του με την μητέρα του, την γιαγιά του και τον πρώτο έρωτα της ζωής του. Ξεδιπλώνει την αφήγηση του μέσα από το πολύτιμο θησαυροφυλάκιο των αναμνήσεων του και μας φέρνει κατάματα με τις δικές του πληγές, αλλά και εν συνεχεία με τις πληγές και τα τραύματα ενός ολόκληρου λαού. Τραύματα που έχουν αποκομίσει από τον άγριο πόλεμο που είχε βιώσει το Βιετνάμ.  

Παράλληλα μας μιλά για την διαφορετικότητα, για τον ψυχολογικό πόλεμο που δέχονται όλοι αυτοί που επιλέγουν να ζήσουν μια μη συμβατική ζωή, Μια ζωή που δεν εναρμονίζεται στην κανονικότητα των ορισμένων προτύπων. Ο φόβος, ο ρατσισμός, η κοινωνική απομόνωση. Αλλά και η πάλη να νικηθεί το συμβατό από το ασυμβίβαστο. 

Η γραφή διαχέεται από έναν λυρισμό, μια ποιητικότητα. Λόγος ρεαλιστικός και ωμός, Ωστόσο δεν αποδίδει ευθύνες. Στο βιβλίο δεν υπάρχουν θύτες και θύματα. Αθώοι και ένοχοι. Προσπαθεί να αποδώσει μια ατμόσφαιρα ενοχής που όμως εξατμίζεται από τον τρόπο που ο κάθε άνθρωπος στιγμιαία βλέπει μόνο την καλή πλευρά του εαυτού μας. Γιατί πάντα έστω και για μια στιγμή, μπορούμε να είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι. Πότε μόνο για μας και πότε για όλους τους άλλους.

Οι σκέψεις μοιάζουν σκόρπιες και αποσπασματικές. Ενώνονται όμως αριστουργηματικά σε μια αλυσίδα, πράξεων, σκέψεων και προσδοκιών δημιουργώντας ένα συμπαγές κείμενο που οδηγεί απευθείας στην ψυχή του συγγραφέα. 

Η κάθε λέξη είναι λέξη με ουσία που κρύβει μέσα της μια αλήθεια, Φανερή ή κρυφή. Κρύβει συναισθήματα με έντονες αντιθέσεις. Νιώθει ας πούμε οργή για την βία, αλλά αγγίζει με σεβασμό και τρυφερότητα την εύθραυστη μητέρα και την βασανισμένη γιαγιά. Νιώθει στοργή, αλλά ταυτόχρονα και μίσος. Θέλει να πλησιάσει να προσεγγίσει την γιαγιά του, αλλά όσα κουβαλάει εκείνη μέσα στον ταραγμένο της νου, τον κρατάνε σε απόσταση. Είναι παιδί του Πολέμου, βιώνει την βία και τον θάνατο. Την φτώχεια και την θλίψη αλλά ταυτόχρονα προσπαθεί να δει μόνο το όμορφο και το θετικό. Το υπέροχο και το ελπιδοφόρο.

«Είσαι μάνα, μαμά. Κι είσαι και τέρας. Το ίδιο όμως ισχύει και για μένα – κι αυτός είναι ο λόγος που δεν μπορώ να σου γυρίσω την πλάτη. Και αυτός είναι ο λόγος που πήρα την πιο μοναχική δημιουργία του θεού και σ’ έβαλα μέσα της.»

"Όλον αυτόν τον καιρό, έλεγα στον εαυτό μου ότι γεννηθήκαμε από τον πόλεμο. Όμως έκανα λάθος. Γεννηθήκαμε από την ομορφιά. Ας μην αφήσουμε κανέναν να μας θεωρήσει καρπό βίας- αφού η βία αυτή, έχοντας περάσει μέσα από τον καρπό δεν κατάφερε να τον χαλάσει."

Αγγίζει ανεπαίσθητα και μοναδικά. Συγκλονίζει και ταρακουνά χωρίς να βροντοφωνάζει. Μέσα από ηχηρές σιωπές και από σπαρακτικές κραυγές. Μέσα από μια ατμόσφαιρα που πότε γίνεται παραμυθένια και πότε ωμά ρεαλιστική. Μέσα σε ένα κλίμα εσωτερικής σκλαβιάς αλλά ταυτόχρονα και σε ένα κλίμα απόλυτης ελευθερίας. Ενσαρκώνει έναν θάνατο που δεν τελειώνει. Έναν θάνατο που εξακολουθεί να πεθαίνει, καθώς γίνεται προσπελάσιμος από τα στιγμιαία βλέμματα. Και όμως μέσα από τον θάνατο ή την σκέψη του, δεν επικυρώνει τον θάνατο. Αλλά εξυμνεί την ζωή. 

Θλίψη και χαρά. Μοναξιά και απόγνωση. Απώλεια και έρωτας. Ελευθερία και περιορισμοί. Ο θάνατος ανταγωνίζεται την ζωή και η ανθρωπιά παλεύει να κρατηθεί ζωντανή ακόμα μέσα στα στενά όρια μιας εικονικής φυλακής που ορίζει όνειρα, ελπίδες και επιλογές. Ο λόγος έχει κίνηση και ζωντάνια που σε οδηγούν -μέσα από τις εκπληκτικές εικόνες που συναρμολογεί - σε καταπληκτικές παραδοχές και αλήθειες.

"Η Ελευθερία μου έχουν πει, δεν είναι παρά η απόσταση ανάμεσα στον κυνηγό και το θήραμα του."

Μέσα από εξαιρετικά επιλεγμένες παρομοιώσεις και ξεχωριστές περιγραφές, απελευθερώνει όλα τα σκληρά δεδομένα που προσγειώνουν απότομα την ζωή, αλλά ταυτόχρονα της δίνουν νόημα και όραμα για πάλη και αγώνα. Λέξεις που παραφράζονται για να τονίσουν την εξέλιξη του καλού και του κακού και να αναδείξουν πόσο κοντά μπορεί να έρθει η καλοσύνη με την κακία. Και πως τα βιώματα ενός ανθρώπου αντικατοπτρίζονται μέσα στον χρόνο από την ροή των πράξεων του. Αλλά και την αποδοχή ή την μη αποδοχή της μοίρας που μας σχημάτισε.

"Η Ζωή είναι ζήτημα χρόνου και κατάλληλης στιγμής."

 

Ένα βιβλίο μάθημα ζωής που αξίζει να διαβαστεί. Για μένα από τα πιο αξιοσημείωτα βιβλία του 2021 και από αυτά που χωράνε πολλές αναγνώσεις μιας και κρύβουν πολλά μηνύματα και πολλές ερμηνείες.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις ΕΚΔΟΣΕΙΣ GUTENBERG